Zdjęcie do artykułu Organiczne udostępnienie czy reklama: jak zapisać zgodę na film twórcy
Fot. San Diego Air & Space Museum Archives / Wikimedia Commons · Domena publiczna

Prawa do materiałów

Część cyklu: Prawa do wykorzystania materiałów

Organiczne udostępnienie czy reklama: jak zapisać zgodę na film twórcy

Jak w umowie z twórcą rozdzielić publikację organiczną od płatnej reklamy: pola eksploatacji, terytorium, daty początku i końca oraz skutki wygaśnięcia licencji.

To pseudonim redakcyjny używany przez wydawcę, a nie deklaracja niezależnie potwierdzonej tożsamości osoby. Pierwotny podpis redakcyjny: Redakcja Pomiarów.

Co warto zapamiętać

  • Umowa albo licencja obejmuje tylko te pola eksploatacji, które są w niej wyraźnie wymienione (art. 41 ust. 2 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych). Zapis „prawa do social mediów" niczego tu nie rozstrzyga.
  • Licencja określa pola eksploatacji, zakres, miejsce i czas korzystania (art. 67 ust. 1). Każdy z tych elementów zapisz osobno dla publikacji organicznej i dla reklamy.
  • Gdy umowa milczy o czasie, licencja trwa pięć lat i dotyczy terytorium państwa, w którym licencjobiorca ma siedzibę, a potem wygasa (art. 66). Polska marka dostaje wtedy z zasady tylko Polskę.
  • Licencjobiorca nie może upoważnić innej osoby do korzystania z utworu, jeśli umowa tego nie dopuszcza (art. 67 ust. 3). Jeśli reklamy prowadzi agencja, wpisz to wprost.
  • Zgoda w narzędziu platformy (reklamy partnerskie, kod Spark Ads) to ustawienie techniczne, a nie licencja. Na YouTube twórca może w każdej chwili cofnąć dostęp partnera, a okres autoryzacji w TikToku może się skończyć przed końcem emisji reklamy.
  • Oznaczenie współpracy to osobna kwestia. Ocenia się ją według rekomendacji UOKiK, a nie według zakresu licencji.

Dwa sposoby użycia, dwa wiersze w umowie

Ten sam film może być użyty na dwa różne sposoby. Organicznie: twórca publikuje go na swoim profilu, a marka udostępnia go dalej lub wrzuca kopię pliku na swój profil. Płatnie: ktoś kupuje emisję, żeby film trafił do ludzi, którzy nie obserwują ani twórcy, ani marki.

Ustawa nie zna pojęć „social media" ani „reklama". Art. 50 wymienia przykładowo pola eksploatacji, między innymi wytwarzanie egzemplarzy, wprowadzanie do obrotu oraz publiczne udostępnianie utworu w taki sposób, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i w czasie przez siebie wybranym. Umowa musi więc opisać, co marka faktycznie będzie z plikiem robić. Art. 41 ust. 4 dodaje, że umowa może dotyczyć tylko pól znanych w chwili jej zawarcia, więc nie zapisuj „wszystkich przyszłych form".

Dla publikacji organicznej zapisz:

  • na jakich kontach i czy chodzi o udostępnienie istniejącego posta, czy o publikację kopii pliku;
  • na jakim terytorium i w jakich językach;
  • jakie zmiany są dozwolone (skrócenie, napisy, wycięcie fragmentu);
  • do kiedy materiał ma pozostać widoczny na kontach marki.

Dla reklamy zapisz osobno:

  • z jakich kont ma być emitowana (z profilu twórcy jako reklama partnerska czy z konta reklamowego marki);
  • na jakich platformach i w jakich miejscach emisji;
  • terytorium kierowania reklamy;
  • daty emisji, a nie tylko „czas kampanii";
  • kto ma prawo ją uruchamiać i wyłączać.

Cały temat uzupełnia artykuł o prawach do wykorzystania materiałów. Jeśli w filmie jest muzyka, wizerunek osób trzecich lub cudze grafiki, sprawdź je osobno według tekstu o zgodach na muzykę i obrazy.

Przeróbki i prawa osobiste

Skrócenie filmu do kilku sekund albo nowy montaż pod format reklamowy to nie drobiazg. Autorskie prawa osobiste chronią bez ograniczeń czasowych i bez możliwości zrzeczenia się między innymi nienaruszalność treści i formy utworu oraz jego rzetelne wykorzystanie (art. 16). Opracowanie cudzego utworu, takie jak przeróbka czy adaptacja, wymaga zezwolenia twórcy utworu pierwotnego (art. 2 ust. 2). Czy dana zmiana jest opracowaniem, zależy od przypadku, dlatego bezpieczniej wymienić dozwolone zmiany w umowie i ustalić, kto zatwierdza wersję końcową.

Dodatkowe wersje i dodatkowe pola warto wycenić z góry. Zasady opisuje tekst o tym, jak wycenić poprawki i dodatkowe prawa do treści.

Przykładowa tabela zapisów

Poniższa tabela to propozycja redakcji, nie wzór prawny. Nawiasy kwadratowe uzupełnij własnymi ustaleniami.

UżycieKontoTerytoriumOdDoPo terminie
Post organiczny na profilu twórcytwórca[kraje][data][data][zostaje czy znika]
Udostępnienie lub kopia na profilu markimarka[kraje][data][data][archiwum czy usunięcie]
Reklama z konta twórcy (reklama partnerska)twórca, płaci marka[kraje][data][data]emisja wyłączona
Reklama z konta reklamowego markimarka lub agencja[kraje][data][data]emisja wyłączona
Strona marki, newslettermarka[kraje][data][data][usunięcie]

Przy każdym wierszu wpisz numer albo nazwę zatwierdzonej wersji pliku. Wersja z muzyką i wersja bez muzyki mogą mieć różne daty.

Czas obowiązywania i skutek wygaśnięcia

Wpisz konkretną datę początku i końca dla każdego wiersza. Art. 66 ust. 1 przewiduje, że bez innego zapisu licencja trwa pięć lat, a po tym terminie prawo wygasa (ust. 2). Jeśli zapiszesz czas nieoznaczony, pamiętaj o art. 68 ust. 1: twórca może wtedy wypowiedzieć licencję z zachowaniem terminów umownych, a w ich braku na rok naprzód, na koniec roku kalendarzowego. Licencja udzielona na okres dłuższy niż pięć lat jest po upływie tego terminu uważana za udzieloną na czas nieoznaczony (art. 68 ust. 2).

Skutek wygaśnięcia zapisz osobno dla każdego użycia:

  1. Reklamakto wyłącza emisję, do jakiego dnia i kto sprawdza zaplanowane kopie oraz zestawy reklam.
  2. Post na profilu twórcyzwykle zostaje tam, gdzie go opublikował twórca. Jeśli marka chce, żeby post zniknął lub został odpięty, musi to być w umowie.
  3. Post lub kopia na profilu markiwpisz, czy po terminie zostaje w archiwum, czy jest usuwany.
  4. Pliki roboczewpisz okres przechowywania i zakaz użycia po terminie, jeśli go chcesz.
  5. Przedłużeniewpisz, kto zgłasza, w jakim terminie twórca odpowiada i jaka jest dodatkowa opłata. Brak odpowiedzi twórcy nie jest zgodą na nowe użycie.

Sugestia redakcji: zaplanuj przypomnienie z zapasem, najlepiej w harmonogramie kampanii. Jeśli zmienia się agencja, daty trzeba sprawdzić ponownie: dostęp do plików lub konta nie jest prawem do emisji. Kwestie przekazania plików po zakończeniu pracy opisuje tekst o przekazaniu plików i praw.

Zgoda w narzędziu platformy to nie licencja

Platformy mają własne mechanizmy, które pozwalają uruchomić reklamę z treści twórcy. Nie zastępują one umowy.

Meta. Dokumentacja dla deweloperów rozróżnia uprawnienia na poziomie konta oraz uprawnienia dla pojedynczego posta. Reklamę można utworzyć z użyciem kodu reklamy partnerskiej. Reklama opublikowana bez uprawnień czeka w stanie „pending delivery state", aż twórca zatwierdzi prośbę marki (Meta for Developers). Zasady cofania uprawnień sprawdź w aktualnej dokumentacji Meta. Sugestia redakcji: data końca zgody w narzędziu powinna być zgodna z datą w umowie, a umowa powinna wskazywać, kto zwalnia uprawnienia po terminie.

TikTok. Komunikaty o błędach w Ads Manager pokazują, jak działa okres autoryzacji: gdy autoryzacja wygaśnie, trzeba poprosić twórcę o jej przedłużenie, a gdy kończy się przed końcem reklamy, twórca musi ją dostosować (TikTok Ads Manager). Sugestia redakcji: ustaw okres autoryzacji tak, by obejmował pełną emisję z umowy.

YouTube i Google Ads. Twórca może w każdej chwili cofnąć dostęp partnera marki do swojego filmu. Cofnięcie kończy zgodę na promowanie go w kampanii typu creator partnerships boost, a film może nadal być promowany w innych kontekstach reklamowych (Pomoc YouTube). Google zaznacza też, że to reklamodawca odpowiada za uzyskanie wystarczających praw do użycia filmu jako reklamy, co może wymagać odrębnej umowy z twórcą (Pomoc Google Ads).

Platformy zmieniają ustawienia, więc sprawdź aktualną dokumentację przed startem. Zgodę na płatną emisję opisuje szerzej artykuł o zgodzie na płatne promowanie treści twórcy.

Oznaczenie współpracy osobno od licencji

Zakres licencji nie decyduje o tym, czy post trzeba oznaczyć. Według UOKiK, jeśli twórca w ramach umowy otrzymuje wynagrodzenie w formie produktów lub usług (barter), jest to korzyść materialna i publikację oznacza się jako współpracę komercyjną. To samo dotyczy linków afiliacyjnych. UOKiK zaleca też oznaczanie dwupoziomowe: narzędziem platformy oraz własnym opisem. Profil sklepu, którego nazwa lub opis jasno wskazują cel handlowy, nie wymaga oznaczania każdego wpisu, ale profil marki wyglądający jak prywatny może wprowadzać w błąd. Treści opublikowane po zakończeniu współpracy komercyjnej, bez dalszego wynagrodzenia i zobowiązań, nie muszą być oznaczane jako reklama (UOKiK).

W praktyce zapisz w umowie, kto sprawdza oznaczenie przy każdym użyciu, w tym przy reklamie z konta twórcy. Szczegóły są w tekście o aktualnych zasadach oznaczania reklamy.

Redakcja nie jest kancelarią. Nietypowe lub sporne zapisy skonsultuj z prawnikiem, a brzmienie przepisów sprawdź w ISAP, bo numeracja i treść mogą się zmienić po nowelizacjach.

Źródła

Więcej z: Prawa do materiałów

Prawa do materiałów

Prawa do wykorzystania materiałów

Przed publikacją materiału twórcy ustal, kto może go używać, gdzie, jak długo i w jakiej formie.